|
|
|
Kontrol Yüzeyleri Modelimizin hareket ve davranışlarını kontrol ve idare edebilmek için bazı kontrol yüzeylerine ihtiyaç duyarız. Model uçaklarda da normal uçaklardakine benzer 4 Temel kontrol yüzeyi bulunmaktadır. Bunlar ; 1- Aileron, 2- Elevator, 3- Rudder, 4- Flap
Bunlar; 1-Boylamsal Eksen 2- Yanal Eksen 3- Dikey Eksen Boylamsal Ekseni, model uçağımızın burun kısmından, kuyruğa doğru uzanan ve modelimizin tam ortasından geçen çizgi, yanal ekseni her iki kanat ucunu birleştiren doğrusal çizgi, dikey eksenide boylamsal ve yatay eksenin ağırlık merkezinde (CG) kesiştiği noktadan geçen dikey çizgi belirler. Bu bilgilerden sonra kontrol yüzeyleri ile eksenler arasındaki bağlantıdan söz etmek gerekirse, kumanda yüzeylerinin, pilotun verdiği kumandaların modelimiz tarafından bu eksenler etrafında gerçekleştirmesini sağladığını söyleyebiliriz. Aşağıdaki tablo, manevra, eksen ve kumanda yüzeyi bağlantısını özetlemektedir.
Aşağıdaki bölümde de her bir kontrol yüzeyinin model uçağımız üzerindeki etkisini açıklamaya çalışacağız. Aileron
Her bir aileron yukardaki resimde de açıklanmaya ve gösterilmeye çalışıldığı gibi, aynı zamanda ve bir birinin tam ters yönünde çalışarak bu dönme hareketini sağlar. Örneğin modelimizin sol aileronu yukarı doğru kalkarken, sağ aileron aşağı doğru hareket etmelidir. Yukarıdaki örneğimizde sol aileron yukarı kalktığında sol kanat ucunda negatif kaldırma kuvveti oluşurken, modelimizin sağ aileronu aşağı doğru inecek ve modelimizin sağ kanat ucunda da pozitif bir kaldırma kuvveti oluşacak ve model boylamsal eksen de modele arkadan bakş açısına göre boylamsal eksenden sağdan sola doğru dönme manevrasını gerçekleştirecektir. Kumandamızda aileronu sola doğru hareket ettirdiğimizde sol aileron yukarı doğru sağ aileronda aşağı doğru hareket etmeli ve modelde sola doğru dönmelidir. Dikkat etmemiz gereken konu; Hareket tahditlenmez, düzeltme kumandası verilmez ve devam ettirilirse aileronun sürekli etkisi nedeniyle model sol knat ucundan stall olacak ve düşmeye devam edecektir. Tüm bu belirttiğimiz konular sağa kumanda verildiği halde de geçerlidir, sadece dönüş ve stall yönü değişecektir. Rudder
Not: Radyo setupları yapılırken, rudder kumandası sola verildiğinde rudderımızda sola doğru hareketlenmeli, sağa rudder kumandası verdiğimizde rudderda sağa doğru hareket edecek şekilde ayarlanmalıdır. Eğitim modellerimizde ön iniş takımı ve rudder aynı servo tarafından kumanda edilmektedir. Bu nedenle ön iniş takımıda rudderla aynı yöne hareket etmelidir. Tekrarlayacak olursak havada sola rudder kumanda modelimizin burnunun dikey eksene göre sola, sağa rudder kumanda modelimizin dikey eksene göre sağa sapma göstermesine, yerde taxi yapaken de modelimizin verilen kumandya göre sola ya da sağa önmesine neden olacaktır. Buna neden olan ise rudderın modelimizin arkasında hava akışına karşı oluşturduğu aşırı drag/ sürüklenmedir. Yukarıdaki şeklin incelenmesinden de anlaşılacağı üzere, arka tarafta verilen kumandaya göre oluşan aşırı sürtünmeye modelimiz kumanda verilen yöne doğru sapma göstererek tepki verecektir. Elevatör / Elevatörler
Elevatörde aynı aileron gibi modelimizin kaldırma gücüne etki eden bir kontrol yüzeyidir. Radyo kumandamızda elevatörü kontrol eden kumanda klunu kendimize çektiğimizde elevatör yukarı hareket edecek ve elevatörün üstüne çarpan hava akışının aşırı sürtünmesi ile modelimizin burnu havaya kalkacak ve modelimiz yeterli sürate sahipse yükselişe geçecektir. Elevatör kumanda kolunu ileri doğru bastırdığımızda elevatör aşağı doğru hareket edecek ve elevatörün altına çarpan havanın etkisi ile modelimizin burnu aşağıya doğru düşecek ve modelimiz dalışa geçecektir. Burada hemen belirtmek isterim ki bana göre elevatör sağlıklı bir uçuş için en önemli kontrol yüzeyidir. Modelimizin havada düzenli ve kontrollü yükseliş ve alçalışını kontrol eden tek kontrol yüzeyidir. Havada elevatör kontrolünü kaybetmenin nihai sonucu neredeyse % 100 kırım anlamına gelir. Havada dönüş kontrolünü aileronla sağladığımızı biliyoruz aileron kontrolünü kaybettiğimizde rudder la dönüşü sağlama olanağımız var fakat elevatörün bu anlamda bir yedeği yok. Bu nedenle elevatör kontrolunu kaybetmemek için elevatör bağlantılarını (Hinge, clevis ve horn vs. gibi) sık sık kontrol etmeliyiz. Flaplar
Her modelde flap olacak diye bir koşul bulunmamaktadır. Daha çok scale - ölçekli modellerde bulunur. Fakat gelişen teknolojinin yardımıyla digital kumandaların çoğu artık flaperon özelliğine sahip olması nedeniyle aileronlar aynı zamanda flap olarak da kullanılabilmektedir. Flapın asıl amacı daha düşük süratlerde daha fazla kaldırma gücü sağlamaktır. Normalin altında süratte modelimiz stall olma (süratsiz kalmaktan dolayı kaldırma gücünün kaybolması sonucu modelin bir kanat üzerine doğru yığılarak düşmeye başlaması) eğilimi göstermesine rağmen flap kullanımında bu risk oldukça azalmakta ve modelimiz normal süratinin çok çok altında havada kontrol edilebilir bir şekilde tutunabilmektedir. Yukarıda açıklamaya çalıştığımız bu kontrol yüzeyleri aynı zamanda normal bir uçağında uçmasını sağlayan temel kontrol yüzeyleridir. Radyo kontrollü model uçaklar daha basit olabilirler, örneğin bir çok eğitim modeli sadece elevatör e rudder a sahiptir. Hatta bir çok uzman ilk eğitim modellerinde sadece bu iki kumanda yüzeyine sahip modellerin tercih edilmesini basit ve sade kullanımları nedeniyle önermektedir. Kazasız ve kırımsız uçuşlar dileklerimle .... Kadir İSTİFÇİ R/C Pilot |
 Bu konuyla ilgili ziyaret edilebilecek linkler; |
